971 lượt xem

Hiểu rõ bản chất bất định trong thực hành y khoa để có ứng xử văn minh

Những ồn ào về tử vong do sự cố y khoa hay bất định trong thực hành y khoa trong thời gian gần đây tại các cơ sở y tế được dư luận đặc biệt quan tâm. Có những sai lầm do nhân viên y tế nhưng cũng có thể do yếu tố nào đó chẳng thể xác định.

Hiểu rõ bản chất bất định trong thực hành y khoa để có ứng xử văn minh
Hiểu rõ bản chất bất định trong thực hành y khoa để có ứng xử văn minh

Có lẽ chưa bao giờ giới ngành Y lại có nhiều việc đáng nói như hiện nay. Nếu như bị cáo khi đưa ra tòa xét xử được xem là tội nhân không thể tha thứ và phải chịu những mức án cao nhất thì vụ xét xử BS Hoàng Công Lương liên quan sự cố chạy thận 9 người chết ở BV đa khoa tỉnh Hòa Bình lại hoàn toàn trái ngược. Bị cáo trong vụ xét xử này lại nhận được quá nhiều tình cảm từ phía dư luận, thậm chí là người thân của những người không may đã mất trong sự cố có liên quan đến đến bị cáo. Phải chăng việc hiểu rõ bản chất vấn đề, bản chất bất định trong thực hành y khoa mà con người có ứng xử văn minh!

Thế nào là sự cố y khoa?

Sự cố y khoa (medical events hay advert events) được hiểu là tai biến gây hại người bệnh xảy ra khi người bệnh đang được điều trị bằng thuốc hay bằng phương thức trị liệu nào khác. Trường hợp lỗi do sai sót của nhân viên y tế khi làm sai công việc được hoạch định của quy trình chăm sóc sức khỏe hoặc làm đúng nhưng công việc đó lại không phù hợp đưa đến tai biến y khoa mà nặng nhất là tử vong được gọi là “sai sót y khoa” (medical errors).

Thông tin khảo sát mới nhất do Trung tâm Truyền thông tuyển sinh Cao đẳng Dược Hà Nội – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur tìm hiểu về tình trạng sai sót y khoa thấy rằng, sai sót dùng thuốc là loại sai sót y khoa xảy ra nhiều nhất, hằng năm làm tổn hại sức khỏe cho khoảng 1,5 triệu người Mỹ. Bên cạnh sai sót mang tính cá nhân thì còn có những sai lầm mang tính hệ thống gọi là sai sót hệ thống.

Tuy nhiên trên thực tế không phải lúc nào mọi sai lầm cũng được phân định rõ ràng và trong trong thực hành y khoa người ta chấp nhận sự cố đó!

Y học là khoa học của bất định và là nghệ thuật của may rủi

Bác sĩ nổi tiếng William Osler từng nói: “Y học là khoa học của bất định và là nghệ thuật của may rủi/ ngẫu nhiên” và bản thân mỗi người cần biết vấn đề này. Trong đó, bất định trong thực hành y khoa (uncertainty) được hiểu là một đặc tính quan trọng trong thực hành y khoa mang tính bất định và không chắc chắn. Các phương thức điều trị đều được dựa trên các chứng cứ khoa học (evidence) và kèm theo xác suất nhất định và những can thiệp y khoa khác luôn kèm theo một sự bất định.

Y học là khoa học của bất định và là nghệ thuật của may rủi
Y học là khoa học của bất định và là nghệ thuật của may rủi

Ví dụ như vụ xét xử BS Hoàng Công Lương liên quan sự cố chạy thận 9 người chết ở BV đa khoa tỉnh Hòa Bình, có quá nhiều khúc mắc mà sau hơn 10 ngày xét xử vẫn chưa thể phân định lỗi do ai khi bác sĩ Lương chỉ làm đúng trách nhiệm, công việc của một bác sĩ đơn thuần. Hay chẳng hạn ADR sốc phản vệ được liệt vào loại sự cố y khoa nhiều khi không có nhầm lẫn, sai sót của nhân viên y tế nào cả và người bệnh bị sốc phản vệ do thuốc được xem là sự cố ngẫu nhiên. Điều quan trọng là bạn chấp nhận tình trạng sốc phản vệ do thuốc và có cách xử lý phù hợp với hậu quả nghiêm trọng của nó. Cũng giống người nhà chấp nhận cái chết của người thân là do máy móc, may rủi mà không đổ trách nhiệm lên người thực hiện đúng công vụ, trách nhiệm của một người bác sĩ trong như vụ án xét xử bác sĩ Lương.

Nghề y cần bằng chứng khoa học, cần có những dữ liệu, quy trình, phác đồ chính xác bởi đó là một ngành khoa học và nếu không tuân thủ những nguyên tắc nhất định sẽ dẫn đn sai sót. Tuy nhiên y khoa có những điều gọi là bất định trong thực hành y khoa và có những sự cố y khoa mà nguyên nhân lu mờ chưa hoặc thậm chí sẽ không được nhận diện rõ ràng nên trong trường hợp này bạn cần có những nhìn nhận rõ ràng và hành xử đúng mực.

Bên cạnh đó, để có thể hạn chế mức thấp nhất liên quan đến sự cố y khoa, đòi hỏi các thành viên trong hệ thống chăm sóc sức khỏe như bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng…luôn tập trung trong công việc bằng các nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ như Liên thông lên Cao dang Duoc TPHCM từ Trung cấp Y Dược, Liên thông Cao đẳng Điều dưỡng, Đại học Y Dược,… chú tâm sửa chữa những chi tiết vặt vãnh dẫn đến sai sót dùng thuốc và quan trọng xem người bệnh như chính người thân trong gia đình.

Không chỉ những người hành nghề cần cố gắng hoàn thiện bản thân mà những người bệnh, gia đình bệnh nhân và toàn xã hội cần nhận thức rõ ràng lỗi trong sự cố y khoa có thể bắt nguồn từ nhiều lỗi và có những bất định trong thực hành y khoa ngay cả những người làm trong nghề cũng cảm thấy bất lực, hoảng loạn và sợ hãi. Do đó rất cần sự cảm thông, sẻ chia và có cái nhìn bao dung hơn đối với những lỗi lầm bất định trong thực hành y khoa.

“Rất cần sự thấu cảm sâu sắc trước nỗi đau của người bệnh đối với người làm trong lĩnh vực Y Dược và cảm thông, chia sẻ những khó khăn của người nhà, gia đình người bệnh đối với những người hành nghề y”, chia sẻ từ một sinh viên Cao đẳng Dược TPHCM – Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur sắp ra trường.

Nguồn: xettuyencaodangduochanoi.edu.vn